جنگ های رسانه ای

حمید حاذق نیکرو

جنگ رسانه ای از برجسته ترین مولفه های جنگ نرم و جنگ های مدرن در جهان کنونی محسوب می شود. جنگ نرم به مثابه راهبرد و استراتژی انتخابی نظام سلطه برای تسلط بر افکار و اراده ملت ها تدوین و طراحی شده است.

آنچه مسلم است جنگ رسانه ای از برجسته ترین مولفه های جنگ نرم و جنگ های مدرن در جهان کنونی محسوب می شود. جنگ نرم به مثابه راهبرد و استراتژی انتخابی نظام سلطه برای تسلط بر افکار و اراده ملت ها تدوین و طراحی شده است.

جنگ رسانه ای

جنگ رسانه ای

امروزه انسان ها شاهد فراگیری بی سابقه رسانه ها و وسایل ارتباطات جمعی مدرن و نوین هستند. بالطبع آن ها در معرض شدیدترین امواج رسانه ها قرار دارند. رسانه ها کارکردی دوطرفه سویه دارند، اما بیشترین حجم بهره گیری از آن در دست نظام سلطه قرار دارد، چنانچه می توان با جرأت گفت حفظ و گسترش قدرت استکباری نظام سلطه به حضور و ظهور رسانه ها وابسته است. رسانه ها پل ارتباطی و بلکه وسیله تسلط بر افکار، اراده و احساسات بشریت دوران معاصر به شمار می آیند. مراکز رسانه ها این استکبار که به مدرن ترین فناوری جهانی مجهزند. از یک سو ابزاری در جهت اجرای عملیات روانی قدرت ها علیه ملت ها و دولت های مستقل هستند و از سوی دیگر وسیله ای برای کنترل، تضعیف، جهت دهی و هدایت جوانان در سراسر جهان محسوب می شوند. دوسویه یا دو لبه بودن رسانه ها این فرصت را به وجود آورده که دولت ها و ملت های هدف بتوانند به آن دسترسی یافته و از آن در جهت نیل به اهداف و خنثی سازی توطئه ها و مقابله با امواج رسانه ای نظام سلطه بهره گیرند. بروز و ظهور برخی رسانه های منطقه ای پس از جنگ اول امریکا در یک دهه اخیر در خلیج فارس (۱۹۹۱) (شبکه الجزیره، العربیه، المنار، العالم و… بعد از سال ۱۹۹۶) در این راستا قابل بررسی است.

افزون بر بهره گیری که نظام سلطه از رسانه های دیداری، شنیداری و نوشتاری پیشین، اکنون نیز با توجه به تحولی عظیم در بهره گیری از ماهواره ها، اینترنت، فرستنده های پرتابل، میناتوری، ریزپردازه ها، فیبر نوری، هواپیما های EC۱۳۰E کومندو سولوی هواپیما های هاوک و ده ها فناوری برتر رسانه ای با تجهیزات و ابزار ها که در دست سردمداران نظام سلطه است، در جهت تحمیل اراده خود بر ملت ها مورد استفاده قرار می دهد. قدرت ها بیشترین استفاده از رسانه ها را در جنگ می برند. با نگاهی به عملکرد امریکا در جنگ ویتنام، بالکان، کارائیب، افغانستان و دو جنگ خلیج فارس و همچنین اقدامات روانی و رسانه ای اش علیه انقلاب اسلامی، می توان به اهداف آن پی برد.

● تعریف جنگ رسانه ای

استفاده از رسانه ها برای تضعیف کشور هدف و بهره گیری از توان و ظرفیت رسانه ها اعم از رسانه های نوشتاری، دیداری شنیداری و به کارگیری اصول تبلیغات و عملیات روانی، به منظور کسب منافع را جنگ رسانه ای گویند.

آنچه مسلم است جنگ رسانه ای از برجسته ترین مولفه های جنگ نرم و جنگ های مدرن در جهان کنونی محسوب می شود. جنگ نرم به مثابه راهبرد و استراتژی انتخابی نظام سلطه برای تسلط بر افکار و اراده ملت ها تدوین و طراحی شده است.

اما بیشترین کاربرد جنگ رسانه ها در هنگامه نبرد های نظامی شدت یافته و می یابد، البته این به آن معنا نیست که این کاربرد از اهمیت رسانه ها در دیگر زمان ها می کاهد، بلکه می توان گفت آن جنگی است که در شرایط صلح و نه صلح و جنگ نیز بین قدرت ها و دولت ها به صورت غیررسمی مورد استفاده قرار می گیرد. آنجا که قدرت ها توان به میدان آوردن نیروی نظامی را ندارند و یا جامعه آنان قادر به تحمل تلفات انسانی نیست. به جنگ رسانه ای روی می آوردند و از این ابزار به بهره برداری می کنند. جنگ رسانه ای از جمله جنگ های بدون خون ریزی و جنگ آرام، شیک و بهداشتی محسوب می شود.

با توجه به تمیز و شیک بودن جنگ رسانه ای، میزان تخریب آن آنقدر زیاد است که حتی شهروندان کشور های هدف، متوجه حجم سنگین این جنگ بر فضای روحی و روانی خود و اطرفیان شان نمی شوند.

قدرت نفوذ سردمداران این جنگ و قدرت تاثیرگذاری و نفوذ آن به گونه ای است که در تمامی خانه ها، خودرو ها، محفل ها و مکان ها، شهر و روستا گسترش می یابد. در این جنگ، ملت ها و مردم با خواست و اراده خود و قبول هزینه در معرض هدف قرار می گیرند.

● اهداف جنگ رسانه ای

هدف این جنگ تغییر کارکرد و عملکرد دولت ها و ملت ها در پشتیبانی از دیگر دولت ها، و به ویژه کنترل افکار و اذ هان عمومی مردم است، زیرا این ملت ها هستند که در اولین خط مقدم حمله دشمن قرار می گیرند. به گونه ای که این عقیده وجود دارد که اگر افکار و اراده عمومی را نسبت به موضوع یا جریان و پدیده ای بتوان اقناع کرد یا به سمت خواسته های خود جهت دهی نمود مسلماً دولت ها تحت فشار افکار عمومی ملت ها به سوی اهداف دشمن سوق یافته و در آن جهت قرار خواهند گرفت. مخاطب این جنگ مردم کشور های هدف، مردم خودی و نیرو های عمل کننده دشمن هستند.

● کارکرد های جنگ رسانه ای

این جنگ برخلاف جنگ های نظامی که بین دو کشور یا چند ائتلاف و اتحاد با یک کشور صورت می گیرد، ممکن است بین یک گروه از کشور ها صورت پذیرد، همچون جنگ رسانه ای غرب با جهان اسلام یا نظام سلطه علیه انقلاب اسلامی .

در عصر کنونی به دلیل پیچیدگی اجتماعی و اهمیت یافتن نقش رسانه های جمعی در ایجاد روابط افقی و عمودی در جوامع، کاربرد این وسایل در زمینه های فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و نظامی بیش از پیش مشهود است. کارکرد رسانه ها در تصمیم گیری های روزمره زندگی برای مردم هم سودمند و هم زیان آور است زیرا «رسانه های گروهی همچون تیغ دو دم هستند که می توانند پیوستگی و همگنی پدید آورند، قادر به وسعت بخشیدن و ژرف تر ساختن شکاف های اجتماعی هستند و هم می توانند بشارت دهنده توسعه باشند و هم بذر ایدئولوژی ضدتوسعه را در فضای جامعه بپراکنند. آنها حس امنیت کاذبی را القاء می نمایند، ذهن ها را از مسائل عینی دور می سازد ضمن اینکه می توانند به ایجاد شور و شوق، حیات و بالندگی در یکایک اعضای جامعه که یکی از کارکرد های مثبت رسانه های جمعی است با انتقال و بیان واقعیت های جامعه و روشنگری در عرصه تهدیدات منافع ملی و نه گروهی و شخصی تحقق بخشند». (بی نام، ۱۳۸۱، ص ۱۸)

جنگ نرم، جنگ رسانه‌ای

جنگ نرم، جنگ رسانه‌ای

دیدگاه ها در خصوص کارکرد رسانه ها متفاوت است. برخی از این دیدگاه ها، مبتنی بر نگرش مثبت و ابراز می دارند که: «کارکرد رسانه ها در تحقق جامعه مدنی به قدری اهمیت دارد که رکن چ هارم دمکراسی لقب گرفته است زیرا رسانه ها می توانند استیفای حقوقی جامعه باشند و همچنین راهی برای شناخت حقوق اساسی مردم اند؛ کارکرد رسانه ها همچون کارکرد نور زدودن تاریکی ها و شفاف سازی وضعیت ها است.رسانه ها می توانند در ابعاد گوناگونی مؤثر باشند، از جمله:

۱) گسترش حقوق اساسی رسالت رکن چ هارم دمکراسی.

۲) غنی سازی ادبیات و فرهنگ گفتگو در جامعه.

۳) دامن زدن به فرهنگ پرسش گری و پاسخگویی محققانه.

۴) اطلاع رسانی شفاف و مستند و بیطرفانه؛

۵) کاهش میزان دگماتیسم؛

۶) جهت دهی عقلانی به احساسات و هیجانات؛

۷) مشارکت و معاونت در تصمیم سازی ملی؛

۸) تعمیق شناخت علمی، کارشناسی و عقلانی جامعه؛

۹) افزایش میزان و سطح تولید فکر و اندیشه.

۱۰) فربه سازی و مستند سازی منابع داده ها.(صادقی، ۱۳۷۹، ص ۱۵)

در مقابل، دیدگاه های منفی انهدام فرهنگ و تمدن بشری و محو دمکراسی و مخدوش بودن حریم آزادی های فردی و اجتماعی را ناشی از گسترش رسانه های ارتباطی می دانند.

حجم وسیع کارکرد رسانه ها در جنگ رسانه ای در نبرد های نظامی و بحران ها متمرکز است به گونه ای که در بیشتر در موقعیت های جنگی مورد بهره برداری قرار می گیرد.

رسانه ها در تمامی جنگ های قرن بیستم به مثابه ابزاری برای جنگ روانی و تبلیغات جنگی از سوی بسیاری از کشور ها مورد استفاده قرار گرفتند در به جنگ جهانی دوم در حالی که نیروهای آلمان نازی در فوریه ۱۹۴۳ شکست سختی خورده بودند، رادیو آلمان به دروغ پردازی مبنی بر مقاومت سربازان آلمانی در برابر سربازان روس مشغول بود. اما واقعیت این بود که نیرو های آلمانی در برابر رزم نیرو های روسی تسلیم شده بودند.

بهره گیری امریکا در جنگ ویتنام از رسانه ها و ابزار های تبلیغی و رسانه ای و بهره برداری کرد، اما رسانه های آزاد از جنایات امریکا در ویتنام افکار عمومی را به شدت تحت تاثیر قرار داد. سرانجام تصاویر تکان دهنده در سال ۱۹۷۲ منجر به عقب نشینی نیرو های امریکایی در سال بعد شد.

در سال ۱۹۸۳، امریکا در اشغال گرانادا با درسی که از جنگ ویتنام و عملکرد رسانه ها گرفته بود سیاست های رسانه ای خود را بازبینی و هدایت کرد و از ورود خبرنگاران به مناطق جنگی جلوگیری نمود. در سال ۱۹۹۱، در جنگ اول خلیج فارس نیز رسانه های غربی اجازه ورود به خطوط جنگی را پیدا نکردند. در جنگ کوزوو، ناتو هر روزه کنفرانس مطبوعاتی برگزار می کرد و در آن تصاویر از قبل تهیه شده را با چارچوب مشخص و معین در اختیار رسانه ها قرار می داد.در جنگ افغانستان نیرو های شرکت کننده در جنگ در قبال افکار عمومی دنیا شیوه سکوت و ضد اطلاعات را در پیش گرفتند.

در سال ۲۰۰۳، در جنگ دوم خلیج فارس رسانه های تصویری از انحصار بی.بی.سی و سی.ان.ان بیرون آمدند و شبکه های نوظهور در صحنه های جنگ حضور یافتند. در این جنگ، به حوزه اینترنت به عنوان رقیب رسانه های مکتوب و الکترونیک توجه ویژه ای شد، به گونه ای که در امریکا و اروپا میزان استفاده کاربران از اینترنت به بالای ۷۰ درصد پس از آغاز جنگ رسید.(۳) از جمله دلایل رویکرد افکار عمومی به اینترنت افزون بر تردد در یک سویه بودن اخبار شبکه های غربی، پدیده وبلاگ نویسی جنگی توسط سربازانی بود که از خط مقدم و مناطق درگیر به انتشار اخبار، دیدگاه ها و خاطرات خود می پرداختند. این مسئله در فضای تبلیغاتی و روزنامه ای به آلترناتیو مدیا( ) معروف شد. نکته جالب توجه در این جنگ، بهره گیری چشمگیر از رسانه اینترنتی و استفاده از پست الکترونیکی (ایمیل)( ) بود. در نخستین ساعت شروع جنگ بیش از ۱۱۶ میلیون ایمیل توسط شرکت امریکن آنلاین ارسال و دریافت شد.(۴)www.geocities.com/shmtsb

در مجموع می توان گفت در جنگ ۲۰۰۳ امریکا و انگلیس در اشغال عراق، این رسانه ها بودند که ابزار جایگزین نیرو ها و سلاح های جنگی در اختیار عملیات روانی نظام سلطه قرار گرفتند و بدین سبب معروف شد که در جنگ ۲۰۰۳ نبرد نظامی پیوست جنگ روانی بود.

از دیگر کارکرد های رسانه ها و سربازان آن در جنگ رسانه ای ظهور نوع جدیدی از خبرنگاران بود که از ماه ها قبل توسط پنتاگون آموزش دیده بودند و با اعزام به منطقه خلیج فارس و عراق همراه واحد های نظامی در صحنه های نبرد حضور یافته و برابر دستورالعمل پنتاگون (دستورالعمل ۱۲ صفحه ای پنتاگون برای خبرنگاران(۵)(اتوسن، ۱۳۸۳، ص ۱۲) از صحنه های جنگ خبر و تصویر تهیه و افکار عمومی را مستقیماً در جریان جنگ (جنگ رسانه ای) خود قرار دادند. این گروه از خبرنگاران که تعدادشان بیش از پانصد تن بودند به خبرنگاران همراه معروف شدند.(اتوسن، ۱۳۸۳، ص ۲۲۶) بیشترین خبرنگاران همراه متعلق به شبکه های بی.بی.سی، سی.ان.ان، و فاکس نیوز و … بودند البته علاوه بر آنها پانصد نفر، هزار خبرنگار نیز در عربستان، کویت و عراق مستقر شدند. با در نظر گرفتن خبرنگاران فعال در شمال عراق و مرز ایران و عراق این رقم به دو هزار خبرنگار در منطقه رسید.

با توجه به کارکرد دو سویه رسانه ها و توان بهره برداری طرف های دیگر، مخالفان جنگ نیز از طریق تهیه و تولید پیام های اینترنتی، پایگاه های اینترنتی و انتقال پیام های الکترونیکی، به سازماندهی و اجرای تظاهرات ضدجنگ در اقصی نقاط جهان اقدام نمودند به گونه ای در یک روز بیش از ششصد شهر جهان شاهد بر پایی تظاهرات همزمان ضد جنگ بودند.

فعالیت های ویژه رسانه ای، مخالفان جنگ، نفوذ در سایت های کشور های حامی جنگ، سایت های نظامی و خبری، قرار دادن پیام های ضدجنگ و حتی حمایت از جنگ، بمباران الکترونیک صندوق های پستی اینترنتی ایجاد پارازیت و اختلال و … بود.

تلاش خبرنگاران همراه جهت دهی افکار عمومی که با ارسال گزارش ها و تصاویر مستقیم از صحنه های جنگ انجام می شد پس از مدتی مورد بی مهری مخاطبان قرار گرفت زیرا اخبار آنان یا نیمه کاره بود و یا کاملاً غلط بود. این امر، که بی طرفی آنان را مورد سؤال و تردید قرار داد و و اخبارشان را بی تاثیر کرد.

بهره گیری از مدرن ترین تجهیزات پوشش رسانه ای به منظور پخش زنده جنگ و حتی نمایش صحنه های حملات شبانه برای بینندگان از کارکرد های جدید رسانه ها در آغاز قرن بیست و یک بود.

استفاده تروریست ها از رسانه ها در جهت اجرای مقاصد خود با تهیه و پخش فیلم، تصویر و صدای گروگان ها و لحظات گروگان گیری، انفجارها و پخش پیام ها؛ هدف تاثیرگذاری بر افکار عمومی و تصمیم سازی، جزء اقدامات رسانه ها در آغاز این قرن به شمار می رود.

● فرماند هان و سربازان جنگ رسانه ای

فرماند هان جنگ رسانه ای، استراتژیست های عملیات روانی و متخصصان تبلیغاتی و کارگزاران رسانه ای بین المللی می باشند. اما سربازان این جنگ در ظاهر، نویسندگان، خبرنگاران، مفسران، تصویربرداران، تولیدکنندگان خبری و مطبوعاتی، کارگردانان، تهیه کنندگان و عکاسان رسانه ها هستند. سلاح و تجهیزات این سربازان نیز رادیو، تلویزیون، اینترنت، ماهواره، خبرگزاری ها، دوربین ها، کاغذ و قلم و دستگاه های چاپ و نشر و… می باشد. لیکن واقعیت آنست که در پشت صحنه عملیات رسانه ای، سیاست رسانه ای قدرت ها و نظام سلطه به مثابه راهبرد این حرکت قرار گرفته است که به صورت رسمی و سازمان یافته اما پنهان با اختصاص بودجه ای سری توسط سازمان های اطلاعاتی و امنیتی و سرویس های جاسوسی و تشکیلات ویژه نظامی هدایت می شود.

بخش دیگری از متولیان و رهبران رسانه ها صاحبان پول و سرمایه ها هستند، آنان به منظور افزایش سرمایه های بی حد و حصر خود جنگ رسانه ای به راه می اندازند و ملت ها را برای مصرف کالای خود و یا گرایش به سوی خود راهبری می نمایند.

● ویژگی ها و فنون جنگ رسانه ای

نبرد رسانه ای، جنگ رسانه ای

نبرد رسانه ای، جنگ رسانه ای

جنگ رسانه ای ویژگی ها و نکات بسیار مهم و پیچیده ای دارد. کارگزاران، برای مؤثر واقع شدن جنگ رسانه ای بر مخاطبین به اجرای فنون و بهره گیری از ویژگی های آن نیاز دارند. پرواضح است که رسانه ها هم می توانند تاثیر منفی بگذارند و هم می توانند تاثیرات مثبت داشته باشند. در دنیای کنونی تمام فنون، ابزار و همه سربازان جنگ رسانه ای در اختیار کسانی است که هدفشان تحت سلطه در آوردن ملت ها و دولت هاست. در این بخش به برخی دیدگاه ها و نظرات کارشناسان و طرح های ارائه شده اشاره می شود.

الف) مراحل تدارک و اجرای جنگ رسانه ای به منظور تعدیل افکار عمومی (اتوسن، ۱۳۸۳، ص ۱۸).

۱) مرحله مقدماتی؛ شامل ارائه دلیل و توجیه مردم به منظور افزایش فقر، استبداد، هرج و مرج به دنبال بروز جنگ.

۲) مرحله توجیه؛ با انعکاس اخبار مهم و تجزیه و تحلیل مقدمات مداخله نظامی فراهم می شود.

۳) مرحله اجرا؛ بسیج منابع و سانسور به منظور ایجاد زمینه م هار پوشش خبری.

۴) مرحله پس از جنگ؛ عادی سازی وضعیت و کاهش ضایعات خبری.

● روش دیگر آماده سازی

شیوه دیگری نیز برای آماده سازی ملت ها برای جنگ توسط فلیپ ناتیلی( ) روزنامه نگار محقق روزنامه انگلیسی کاردین ارایه گردیده است.(اتوسن، ۱۳۸۳، ص ۱۸)

۱) بحران، بحران سازی از طریق گزارش های رسانه ای به گونه ای که م هار بحران عملی نیست.

۲) پلیدنمایی رهبر دشمن و مقایسه آن با افرادی چون هیتلر با توجه به ذهنیت منفی مردم نسبت به اینگونه افراد.

۳) شیطان جلوه دادن افراد دشمن به عنوان انسان های ضداخلاقی و ناسالم.

۴) تحریک افکار عمومی در قالب وحشی سازی و وحشی نمایی دشمن برای تحریک احساسات و افکار مخاطب.

ج) انحصاری کردن رسانه ها توسط نظام سلطه

مایکل پارنتی نویسنده و دانشمند علوم سیاسی درخصوص انحصار رسانه ای روشی را به شرح زیر ارائه نموده و عنوان می کند به رغم اینکه رسانه های عمده امریکا ادعا می کنند آزاد، همگانی و واقع گرا هستند، اما تکنیک هایی به کار می بندند که نتیجه آگا هانه را ناآگا هانه آن این است که با ادعا های آن ها تعارض های بنیادینی دارد. این روش ها عبارتند از :

۱) پنهان کاری از طریق حذف: اجتناب از موضوعات احساس برانگیز که بدتر از هوچی گری و دروغ پردازی است.

۲) حمله و انهدام هدف: با اطلاع دستگاه سانسور از عدم کارائی حذف و اطلاع یافتن مردم از موضوع؛ رسانه ها به روش تهاجم زودهنگام روی آورده و موضوع را بی اعتبار می کنند و در مواردی نیز با بی اعتبار کردن روزنامه نگار وی را خاموش و افکارعمومی را از موضوع موردنظر منحرف می سازند.

۳) انگ زدن (برچسب زدن) رسانه ها با استفاده از برچسب های مثبت یا منفی تلاش می کنند تا دیدگاه ها و نظرات را درباره موضوعی معین از پیش تعیین کنند. برچسب، موضوع را تعریف و تشریح می کند بی آنکه ناگزیر باشد ویژگی های واقعی را که ممکن است به نتایج دیگری منجر شود، بیان نماید.

۴) فرض و تصور پیش گیرانه: رسانه ها اغلب سیاست هایی را که نیاز است مورد بررسی و مطالعه قرار گیرند، می پذیرند. این مسئله به دلیل گستره محدود و کلاسیک گفتمان یا محدودیت معیار های بحث است. به عبارت دیگر، فرض ها بیان نشده چارچوب بحث را شکل می دهد.

۵) پخش برنامه هایی با ارزش اسمی: (به صورت ظاهری) در این روش آنچه مسئولان می گویند، بدون هرگونه نقد و تجزیه و تحلیل پذیرفته می شود. پخش برنامه هایی با ارزش اسمی، عملکرد رسانه ها را تقریباً در هر زمینه ای از سیاست خارجی و داخلی تشکیل می دهد.

۶) کوچک شمردن محتوا: در این روش به فقدان محتوا و جزئیات موضوعات می پردازند به طوری که فهم پیامد ها و علل و عواقب آن برای مخاطبان دشوار شود. همچنین رسانه ها به پوشش خبری، تهیه و پردازش بیشتر اهمیت داده اما به مسائل اساسی اهمیت کمتری می دهند.

۷) توازن نادرست: این موضوع روشی است که در آن تصور ذهنی واقع نگری آزمایش می شود. از یک سو فقط دوجنبه ماجرا نشان داده می شود و از سوی دیگر تعریف توازن دشوار است، زیرا به خودی خود به معنای برابر نیست مانند جنگ های گواتمالا و السالوادور در دهه هشتاد که با نوع غلطی از توازن مورد بحث و بررسی قرار می گرفت.

۸) خودداری از پیگیری: در این شیوه مجریان رسانه ها و متولیان جنگ رسانه ای با روبه رو شدن با یک پاسخ مخالف که انتظار آن را نداشته اند فوراً موضوع بحث را تغییر می دهند و یا برنامه را به بهانه ای قطع می کنند یا به موضوع دیگری می پردازند.(اتوسن، ۱۳۸۳، صص ۲۷ ۲۳)

● ویژگی های جنگ رسانه ای:

جنگ رسانه ای مقوله ای است که همکاری هماهنگ و نزدیک بخش های نظامی، سیاسی، اطلاعاتی، امنیتی، رسانه ای و عملیات روانی و تبلیغی یک کشور را می طلبد.

طراحان جنگ رسانه ای نه لزوماً ژنرال های پادگان نشین، بلکه ممکن است پروفسور های دانشگاه ها و پارلمان های رسانه ای در دانشگاه های معتبر هر کشوری باشند. متقاعدساختن یک نفر به پیوستن به خودی بسیار ارزان تر از کشتن او تمام می شود. کلمات بسیار کم هزینه تر از گلوله های تفنگ هستند.

در جنگ پست مدرن، گفتمان حیاتی ترین حوزه و سلاح محسوب می شود سلاحی که باید آن را از آزادی متنوعی که درباره منافع وجود دارد ساخت یا در واقع جعل رسانه ها دارای تاثیری قدرتمند و نامعلوم بر افکارعمومی هستند و این مسئله می تواند اثر مثبت یا منفی بر عملیات ها داشته باشد.

● ملزومات و ابزار های جنگ رسانه ای

رسانه های جمعی در معنای وسیع شامل تمامی وسایل ارتباطی است که در سطحی گسترده به انتشار اطلاعات، اخبار، عقاید، نظرات، آموزش، عملیات روانی، تبلیغات، توجیه، جهت دهی، ارشاد، انحراف و… می پردازند.

آنچه مسلم است جنگ رسانه ای غیر از ابزار های فنی و هنری، به ملزومات مختلفی از جمله آگاهی، آموزش، علم و تخصص نیز نیاز دارد. حامی، پشتیبان و سرمایه از دیگر نیاز های جنگ رسانه ای است.

ابزار های رسانه ای تنوع فراوانی دارند و که در گروه های مختلف همچون دیداری، شنیداری، نوشتاری، ارتباطی، الکترونیکی، دسته بندی می شوند. در هر یک از این گروه ها تعداد بسیاری از ابزار ها مورد استفاده قرار می گیرند. ابزار های دیداری و شنیداری شامل گروه های ماهواره ای، سینما، تلویزیون، هنر های نمایشی و تجسمی، خبرگزاری ها، بازی های رایانه ای، فرستنده های پرتابل؛ ابزار های شنیداری شامل رادیو با موج های کوتاه، بلند، موسیقی، آهنگ؛ ابزار های نوشتاری شامل کتب، نشریات، روزنامه ها، شب نامه، اعلامیه، اوراق تبلیغی، ابزار های ارتباطی، شامل تلفن، بی سیم، فکس، تلکس، تلگراف و ابزار های الکترونیکی شامل اینترنت، تلفن همراه و…. هر یک از این وسایل و ابزار با کاربرد های مختلف، وظیفه اساسی انتقال پیام از مبدا پیام به گیرنده پیام (مخاطب) را برعهده دارند.

● وظیفه دستگاه های مسئول جمهوری اسلامی در اجرا و مقابله با جنگ رسانه ای

برنامه ریزی میان مدت و بلندمدت درخصوص مقابله با جنگ رسانه ای نظام سلطه و اجرای جنگ رسانه ای علیه آن.

توسعه کمی و کیفی دستگاه های مرتبط و امکانات و تجهیزات مورد نیاز.

شناسایی عوامل و امکانات داخلی، و منطقه ای مرتبط و امکانات و تجهیزات مورد نیاز.

شناسایی عوامل و امکانات داخلی، منطقه ای و فرامنطقه ای این جنگ.

آموزش، توجیه و تربیت متخصصین مورد نیاز این نبرد.

برگزاری همایش، نشست های تخصصی و هم اندیشی، ارتقاء سطح فعالیت های رسانه ای.

بهره گیری از فناوری برتر رسانه ای و امکانات نوین ارتباطی در جهت مقابله با هجوم رسانه ای.

● نتیجه گیری

فراگیری رسانه های جمعی متنوع و مدرن در عصر کنونی که اذ هان و افکار مخاطبین دشمن، خودی و بی طرف را هدف قرار داده است همراه با ویژگی دو سویه بودن آن آثار منفی و مثبت فراوانی را به دنبال داشته است. بهره گیری نظام سلطه از ابزار ها و فنون جنگ رسانه ای در جهت کسب و حفظ منافع به کشف و اختراع و ساخت ابزارهای فرا مدرن منجر شده است به نحوی که طرف های درگیر به جای جنگ سخت و نظامی به جنگ نرم(۱) و عملیات روانی و جنگ رسانه ای گرایش پیدا کرده اند. بنابراین جنگ رسانه ای را در جهت تضعیف کشور هدف و بهره گیری از توان و ظرفیت رسانه ها برای به دست آوردن منافع تعریف می کنند. جنگ رسانه ای از برجسته ترین مولفه های جنگ نرم( ) به شمار می رود. با وجود اینکه که جنگ رسانه ای بیشتر در میادین نبرد نظامی کاربرد دارد اما از اهمیت آن در دیگر زمان ها کاسته نمی شود، زیرا هدف جنگ رسانه ای کنترل و تغییر اذ هان و افکار عمومی مردم و تحت تاثیر قرار دادن مخاطبین است.

جنگ رسانه ای کارکرد های مختلف منفی و مثبت دارد که از آن در جهت تحقق جامعه مدنی بعنوان رکن چ هارم دمکراسی نام می برند. بهره گیری نظام سلطه و در رأس آن امریکا از رسانه ها در جهت تسلط بر ملت ها نمونه های فراوانی دارد که می توان بر راه اندازی جنگ رسانه ای در ویتنام، گرانادا، بالکان، کارائیب، افغانستان، جنگ اول و دوم خلیج فارس و… اشاره نمود و از حجم وسیع اقدامات رسانه ای در جنگ اخیر به عنوان استراتژی نظام سلطه در به کارگیری روش ها، تکنیک ها و ابزار های نوین یاد نمود، در این خصوص می توان به که استفاده از خبرنگاران همراه که بیش از پانصد تن از آنان در یگان های عمل کننده همراه نیرو ها وارد جنگ شدند، اشاره کرد. واقعیت آنست که در پشت صحنه عملیات رسانه ای، راهبردی به عنوان سیاست رسانه ای قدرت ها قرار گرفته است که به صورت رسمی و سازمان یافته اما پنهان با بودجه های سری توسط سازمان های اطلاعاتی و امنیتی و سرویس های جاسوسی راهبردی می شود. فرماند هان جنگ رسانه ای استراتژیست های عملیات روانی و متخصصان تبلیغاتی و عملیات روانی و کارگزاران رسانه ای بین المللی می باشند. جنگ رسانه ای از ویژگی هایی همچون توجیه و اجرای عملیات روانی از طریق بحران سازی، سیاه نمایی و تحریک افکارعمومی مخاطبین و جامعه در جهت رسیدن به اهداف برخوردار است. صاحبان قدرت برای اجرای سیاست های خود روش هایی را در جهت انحصاری نمودن رسانه ها به اجرا می گذارند و در این رابطه از روش های پنهان کاری، حمله و انهدام هدف، برچسب زدن، فرض و تصور پیش گیرانه، ظاهرسازی، کوچک نمایی، توازن نادرست و عدم پیگیری استفاده می کنند. رسانه ها ویژگی های خاصی نیز دارند، از جمله اینکه گفتمان را حیاتی ترین حوزه و سلاح می دانند و متقاعدساختن یک نفر برای پیوستن به خودی، را بسیار ارزان تر از کشتن او می دانند و کلمات را کم هزینه تر از گلوله می پندارند. در این راستا، از ابزار های متنوع و مدرن رسانه ای در گروه های مختلف دیداری، شنیداری و نوشتاری بهره می برند. مسئولان و دست اندرکاران رسانه ای در جمهوری اسلامی مسئولیت دارند در مقابل سیل عظیم هجوم رسانه ای و عملیات روانی دشمن تمهیدات و تدابیر مناسبی اتخاذ کنند و ضمن مقابله و خنثی سازی اقدامات رسانه ای دشمن نسبت به مقابله و هجوم به ارکان و اراده رسانه ای آنان اقدامات شایسته ای را به اجرا گذارند.

منابع

۱. رسانه ها و ثبات سیاسی؛ مجموعه مقالات، پژوهشکده مطالعات راهبردی

۱۳۸۱.۲. رحمت الله صادقی، جدال رسانه ای (بررسی یک پرونده)؛ سازمان انتشارات گفتمان، ۱۳۷۹.

۳. www.geocities.com/shmtsb

۴. اتوسن جنگ نرم۲ (ویژه جنگ رسانه ای) انتشارات بین المللی ابرار معاصر تهران ۱۳۸۳.




coded by nessus
0 نظر

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>